Verslag Praktijkmiddag: Inkopen in het sociaal domein

16 okt 2015

Datum bijeenkomst: 28 september 2015
Auteurs: Freek Braakman en Sanne Hendriks

Op 28 september vond in Amsterdam de praktijkmiddag Sociaal Domein plaats. De ongeveer 20 deelnemers vertegenwoordigden het hele spectrum: gemeenten, zorgaanbieders, wijkteams, inkopers en juristen. Wim Nieland (Directeur Publiek bij inkoopadviesbureau Aeves) was de dagvoorzitter.

Knelpunten
De deelnemers stelden eerst samen een lijst op van knelpunten van het sociaal domein, die zij in de praktijk tegenkomen.

Inkoop
– Marktconsultaties: het stellen van verkeerde vragen aan de markt
– Kennisgebrek inkopers
– Toetreden tot de markt is moeilijk
– Marketing van aanbieders
– Wel samen aanbesteden maar niet samen uitwerken
– Aanbestedingswet
– Rol van burger bij inkopen in het sociaal domein is te klein

Samenwerking
– Nieuwe ideeën zijn lastig te implementeren
– Regionale samenwerking is complex
– Hoe kunnen we gemeenten verleiden?
– Samen doen wat samen moet (en niet meer dan dat)
– Kaarten voor de borst houden/ afwachten
– Onevenwichtigheid in relaties (gemeenten en zorgaanbieders)
– Vertrouwen tussen gemeenten en aanbieders

Organisatie
– Ontbreken van uniformiteit in rapportages en facturatie (verantwoording)
– Privacy / omgaan met persoonsgegevens
– Schaal (organisatie / decentralisatie)
– Informatievoorziening (vervoer)
– Schotten bij financiering (in gemiddelde organisatie)
– Beperkt lerend vermogen (proceservaring)
– Geen zicht op kosten
– BTW
– Geen best practise m.b.t. facturatie
– Monitoring

Uit bovenstaande lijst blijkt dat er veel punten zijn die de inkoop in het sociale domein voor zowel opdrachtgevers als voor aanbieders complex maken.

Scans
De eerste sprekers waren Jaap Jan Brouwer en Etienne Lemmens. Zij gaven de deelnemers uitleg over de scan Inkoop en scan WMO Zorg (van Koplopers in de Zorg). Bij de scan Inkoop kwamen de do’s en don’ts op het terrein van inkoop/procedure, toewijzing, contractering, verantwoording en facturering aan de orde.

De scan WMO Zorg zette de do’s en don’ts van de Scan Inkoop in praktijkperspectief:
• Er is zowel op papier als in de praktijk goed zicht op de ondersteuningsbehoefte van de burger op de verschillende levensterreinen. Dit zicht wordt niet altijd even logische en consistente wijze omgezet in een visie, strategie en keuzes.
• Er bestaat geen of slechts een beperkt beeld van de eisen die samenwerking aan organisaties stelt.
• Slechts de helft van de organisaties formuleert gezamenlijk doelen en activiteiten.
• Het is vaak onduidelijk wie wanneer welke besluiten in de keten mag nemen.
• Veel medewerkers hebben niet de competenties en ervaringen om in ketens samen te werken. Zij hebben weinig kennis van de formele en informele netwerken en is er slechts weinig sprake van teamvorming.

Inkoop van diensten in het sociale domein
Vervolgens gaf Tim Robbe zijn visie als adviseur, jurist en ervaringsdeskundige over de inkoop van de diensten die vallen onder sociaal domein. Hiervoor maakte hij gebruik van een inkoopmodel, waarvan drie niveaus van onzekerheid de belangrijkste basis vormen:
1. Inhoudelijk (definitiekwesties),
2. Strategisch (verschillende personen en percepties)
3. Institutioneel (de regels / wetten).
Op de basis staan vier pijlers van het inkoopmodel: toeleiding, prestaties, monitoring en bekostiging.

De vier vormen van aanbesteden in het sociaal domein zijn klassiek, bestuurlijk, maatschappelijk en enkelvoudig onderhands gunnen. Hierbij is bestuurlijk aanbesteden het meest flexibel, omdat dit de aanbestedende dienst een onderhandelingspositie geeft.

De vijf belangrijkste knelpunten
De middag werd afgesloten met een stemronde over de belangrijkste vijf knelpunten van inkopen in het sociaal domein. Deze top vijf bleek als volgt:

1. De rol van burger bij inkopen in het sociaal domein is te klein.
2. Gebrek aan uniformering in rapportages en facturatie (verantwoording).
3. Privacy / omgaan met persoonsgegevens.
4. Nieuwe ideeën zijn lastig te implementeren o.m. door schaal (organisatie / decentralisatie)
5. Regionale samenwerking is complex.

Conclusie
De deelnemers ontvingen een aantal handvatten om de inkoop van het sociaal domein in te richten en de bovenstaande top 5 van knelpunten op te lossen of te gebruiken in het proces. Daarbij kwamen verschillende zienswijzen en voor- en nadelen van diverse aanpakken aan de orde. Eén ding is zeker: door de onvoorspelbare resultaten is er niet één standaard oplossing voor inkopen in het sociaal domein mogelijk.