Uitspraak van de Week: Puntenscore middelen bij consensusvergadering toegestaan

10 sep 2019

Aanbestedende diensten moeten zich aan hun eigen spelregels houden. Dit is een belangrijk gevolg van het transparantiebeginsel. Voor de beoordeling geldt: doe wat je zegt en zeg wat je doet. Daarnaast leert de rechtspraak ons dat een beoordelingsteam veel vrijheid heeft bij het beoordelen van inschrijvingen. Maar gaat deze vrijheid zo ver dat een beoordelingsteam tijdens een consensusvergadering mag beslissen om scores te middelen? Als een inschrijver tussen de 5 en een 10 kan scoren, mag het beoordelingsteam dan een 9,5 toekennen? Kortom, heeft het beoordelingsteam in dat geval in strijd met de inschrijvingsleidraad gehandeld bij het toekennen van de punten? Over deze vraag boog de rechtbank Midden-Nederland zich.

Een gemeente heeft een Europese openbare aanbesteding gepubliceerd voor het onderhoud van sportvelden, verdeeld in drie percelen. Als gunningscriterium geldt de beste prijs-kwaliteitverhouding. Op 26 april 2019 verstuurt de gemeente de voorlopige gunningsbeslissing, waaruit blijkt dat inschrijver X perceel 1 én 2 gegund krijgt. Na het versturen van de voorlopige gunningsbeslissing ontdekt de gemeente dat er een fout in de beoordeling is gemaakt. Zij verstuurt een herziene voorlopige gunningsbeslissing, waarbij inschrijver X geen van de percelen gegund krijgt.

Inschrijver X is het niet eens met deze gunningsbeslissing en eist dat deze wordt ingetrokken omdat deze zeven gebreken vertoont. Eén van deze gebreken ziet op de toekenning van de cijfers door het beoordelingsteam. De inschrijver stelt dat het beoordelingsteam in strijd heeft gehandeld met de inschrijvingsleidraad. Daar stond namelijk opgenomen dat de beoordelaars eerst individueel een cijfer zouden toekennen, waarna in consensus tot een gezamenlijk cijfer zou worden gekomen. Volgens de inschrijver zou dit een heel getal moeten zijn op een schaal van 5 tot en met 10. In de herziene voorlopige gunningsbeslissing heeft de inschrijver echter beoordelingscijfers ontvangen met twee cijfers achter de komma. Hieruit zou kunnen worden afgeleid dat het gemiddelde van de individuele cijfers is genomen en geen consensus is vastgesteld. De gemeente ontkent dat haar puntentoekenning in strijd zou zijn met de inschrijvingsleidraad. Er is nergens beschreven dat alleen hele cijfers zouden worden toegekend. Het beoordelingsteam zou in consensus hebben besloten om de cijfers te middelen.

De rechter sluit zich aan bij het standpunt van de gemeente. Uit de inschrijvingsleidraad blijkt niet dat het gezamenlijke cijfer een heel cijfer moet zijn. Er staat wel dat een cijfer op de schaal van 5 tot en met 10 zal worden toegekend, maar niet dat dit geen score met een cijfer achter de komma kan zijn. Bovendien verzet de inschrijvingsleidraad zich er niet tegen dat de vier individuele scores worden gemiddeld. De leden van het beoordelingsteam hebben afzonderlijk een score toegekend en in consensus besloten dat de gemiddelde score van de vier afzonderlijke scores de eindscore zou worden. De rechter stelt dat het goed voor te stellen is dat op deze wijze het meest recht wordt gedaan aan de beoordeling van ieder lid van het beoordelingsteam. Op de andere zes punten krijgt de Inschrijver ook geen gelijk, waardoor de beoordeling van het beoordelingsteam blijft staan.

De beoordeling van de rechter in deze zaak is opmerkelijk. Vanuit de inschrijver gezien is het logisch dat zij had verwacht hele cijfers te ontvangen, omdat dat in een consensus beoordeling gebruikelijk is. Het is echter niet expliciet benoemd in de inschrijvingsleidraad, waardoor de rechter de gemeente hierin in het gelijk stelt. Het niet expliciet opnemen dat je hele cijfers gebruikt kan zo een manier zijn voor een aanbestedende dienst om te kiezen voor een gemiddelde, als het beoordelingsteam er op basis van consensus niet uitkomt. Het is echter de vraag of dat transparant is richting de inschrijvers.

Het feit dat de rechter nu aangeeft dat deze wijze van beoordelen toelaatbaar is brengt voor aanbestedende diensten voor- en nadelen mee. Het voordeel is dat een beoordelingsteam over kan gaan tot middelen als ze er door middel van consensus niet uitkomen. Een nadeel is dat toekennen van cijfers achter de komma het onderscheidend vermogen in kwaliteit vertroebelt. Het is daarom aan te bevelen om vooraf een keuze hierin te maken. Wanneer inschrijvers de beoordelingssystematiek onduidelijk of niet transparant vinden kunnen zij daar voorafgaand vragen over stellen.

Voor zowel de aanbestedende dienst als inschrijvers geldt: voorkomen is beter dan genezen.

De punten die niet behandeld zijn in deze publicatie zijn terug te vinden in onze jurisprudentie update. Is je interesse gewekt en wil je de volledig uitgewerkte uitspraak ontvangen? Meld je dan aan voor onze wekelijkse jurisprudentie update via info@aevesbenefit.com

Dieuwertje Koesen en Laurens van den Brink

Uitspraak van vorige week gemist? Klik hier om de Uitspraak van week 35 te lezen.

Over de Uitspraak van de Week

Ons team juristen volgt de ontwikkelingen binnen het aanbestedingsrecht op de voet. Iedere week bespreken zij ontwikkelingen binnen het vakgebied, waaronder de in die week gepubliceerde jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie, van de nationale rechters en de adviezen van de Commissie van Aanbestedingsexperts. Onze juristen beschikken over een diepgaande en actuele kennis van het aanbestedingsrecht. Iedere week kiezen zij één “Uitspraak van de Week” uit: een uitspraak die opvalt en relevant is voor inkopers in de publieke sector. Die Uitspraak van de Week delen wij met u door middel van het weergeven van de casus, het rechterlijk oordeel én de impact voor de praktijk.

Wie zijn wij?

Ons team juristen bestaat uit twaalf gespecialiseerde aanbestedingsjuristen in vaste dienst, waarvan acht senior juristen. Drie van de acht komen uit de advocatuur. Onze juristen zijn voor veel klanten vaste sparringpartner op aanbestedingsjuridisch gebied: zowel voor inkopers, behoeftestellers als voor in house juristen. Omdat onze juristen ruime ervaring hebben met het zelf begeleiden van aanbestedingen, het voeren van onderhandelingen met leveranciers, het opstellen van contracten en algemene voorwaarden en sommigen ook met het procederen hierover, kunnen zij praktisch en to the point adviseren. Door die praktische instelling, onze ruime ervaring én onze aantrekkelijke tarieven zijn wij vaak het ideale alternatief voor de inzet van een advocaat daar waar het geen gerechtelijke procedure betreft.