Uitspraak van de week_AevesBenefit

Uitspraak van de Week: Bezwaar raakt kant noch wal; geen gerechtvaardigd vertrouwen

26 nov 2019

Vertrouwen is de basis voor een goede samenwerking en speelt een belangrijke rol in een aanbestedingsprocedure. Maar dit vertrouwen wordt ook wel eens geschonden. Het gevolg: een inschrijvende partij beroept zich voor de rechter op de door de aanbestedende dienst gedane mededelingen, op basis waarvan hij er op mocht vertrouwen dat van een bepaalde situatie sprake was. De Rechtbank Amsterdam boog zich over de vraag wanneer een beroep op opgewekt vertrouwen gerechtvaardigd is.

In 2019 publiceerde een gemeente een openbare Europese aanbesteding voor de levering van natuursteen voor de afwerking van kademuren. In de aanbestedingsdocumenten stond beschreven aan welke vereisten het natuursteen moest voldoen en dat inschrijvers monsters moesten aanleveren om dit aan te tonen. Deze monsters werden vervolgens getoetst door onafhankelijke kwaliteitscontroleurs op de esthetische specificaties. In het proces-verbaal van opening van 9 juli 2019 stond opgenomen dat eiseres met de laagste prijs had ingeschreven. De gemeente stuurde direct daarna een bericht aan eiseres met daarin het verzoek om bewijsmiddelen te overleggen. Nadat dit bericht was verzonden, toetste de gemeente de ingediende monsters en maakte hierbij een proces-verbaal van toetsing op. In de voorlopige gunningsbeslissing van 19 augustus 2019 deelde de gemeente aan eiseres mede dat haar inschrijving ongeldig was en dat zij de opdracht aan een ander zou gunnen. Als motivatie gaf de gemeente aan dat de door eiseres aangeleverde monsters niet voldeden aan de gestelde esthetische eisen.

Eiseres is het niet eens met de gunningsbeslissing. Volgens haar had zij er gerechtvaardigd op mogen vertrouwen dat de opdracht aan haar gegund zou worden, omdat de toetsing reeds had plaatsgevonden. De gemeente deed immers de mededeling dat eiseres de laagste prijs had aangeboden. Dat nog daarna om overlegging van bewijsmiddelen werd gevraagd is volgens eiseres dan ook onbegrijpelijk. De mededeling dat eiseres met de laagste prijs had ingeschreven had dus geen betekenis en had dan ook beter niet kunnen worden verstuurd.

Hier is de rechter het niet mee eens. Volgens de rechter heeft de gemeente in het proces-verbaal van opening niet het gerechtvaardigd vertrouwen gewekt dat de opdracht aan eiseres zou worden gegund. Uit de aanbestedingsdocumenten bleek duidelijk dat eerst nog een esthetische toetsing zou plaatsvinden, waarna pas een gunningsbeslissing zou volgen. De uitslag hiervan was ook nog niet medegedeeld aan inschrijvers, dus eiseres mocht er nog niet van uitgaan dat aan haar was of zou worden gegund.

De rechter erkent dat het onhandig was van de gemeente om de testuitslagen niet tegelijk met de mededeling over de laagste prijs kenbaar te maken. Maar een behoorlijk geïnformeerde en normaal oplettende inschrijver had moeten begrijpen dat de gemeente strikt de vooraf aangekondigde werkwijze zou hanteren en pas op de aangekondigde datum de voorlopige gunningsbeslissing zou versturen.

Het ligt niet voor de hand om vooraf de beoordeling op afzonderlijke onderdelen bekend te maken. Dit is echter niet onrechtmatig, zolang de procedure maar voldoende duidelijk aan inschrijvers is medegedeeld.

Dat de rechter in deze uitspraak concludeert dat de aanbestedende dienst geen onjuiste verwachtingen heeft geschept, omdat zij zich gewoon heeft gehouden aan het vooraf bepaalde is niet onbegrijpelijk. Op grond van het transparantiebeginsel moet vooraf voor iedereen duidelijk zijn wat er precies van je wordt verwacht. Daarom wordt in de aanbestedingsdocumenten de gehele procedure én planning uitgelegd. Dat had de aanbestedende dienst hier ook gedaan.

Desalniettemin valt er wel wat te zeggen over de onduidelijkheid die de aanbestedende dienst heeft gecreëerd. Zoals de rechter zelf ook al opmerkt: het ligt niet voor de hand om vooraf de beoordeling op afzonderlijke oordelen bekend te maken. Ook is het ongebruikelijk om in het proces-verbaal van opening al iets te zeggen over de rangorde. Zeker bij een procedure waarbij de opdracht uiteindelijk wordt gegund op basis van de laagste prijs is het in onze ogen aan te bevelen om hier terughoudend mee om te gaan. In onderhavige procedure was het begrijpelijk dat je als inschrijver op basis van deze informatie namelijk verwacht dat de toetsing van de monsters al heeft plaatsgevonden en dat je in het verlengde daarvan verwacht dat je een grote kans hebt op het winnen van de opdracht. Het proces-verbaal van opening is immers een belangrijk procesdocument, waar wel degelijk rechten aan kunnen worden ontleend. De aanbestedende dienst had er dan ook verstandiger aan gedaan als zij de inschrijvingsprijzen nog niet kenbaar had gemaakt, mede gelet op het feit dat de daadwerkelijke toetsing nog moest plaatsvinden. Eventueel had de aanbestedende dienst daarnaast in het programma van eisen expliciet kunnen benoemen dat nog een controle op geldigheid zou plaatsvinden, waardoor aan de verstrekte informatie geen rechten konden worden ontleend. Dit voorkomt onduidelijkheden en komt in onze ogen ten goede aan de transparantie van de aanbestedingsprocedure.

Linny Karssemeijer en Niels Hoppenbrouwers

Is je interesse gewekt en wil je de volledig uitgewerkte uitspraak ontvangen? Meld je dan aan voor onze wekelijkse jurisprudentie update via info@aevesbenefit.com

Uitspraak van vorige week gemist? Klik hier om de Uitspraak van week 46 te lezen.

Uitspraak van de week 47

 

Over de Uitspraak van de Week

Ons team juristen volgt de ontwikkelingen binnen het aanbestedingsrecht op de voet. Iedere week bespreken zij ontwikkelingen binnen het vakgebied, waaronder de in die week gepubliceerde jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie, van de nationale rechters en de adviezen van de Commissie van Aanbestedingsexperts. Onze juristen beschikken over een diepgaande en actuele kennis van het aanbestedingsrecht. Iedere week kiezen zij één “Uitspraak van de Week” uit: een uitspraak die opvalt en relevant is voor inkopers in de publieke sector. Die Uitspraak van de Week delen wij met u door middel van het weergeven van de casus, het rechterlijk oordeel én de impact voor de praktijk.

Wie zijn wij?

Ons team juristen bestaat uit twaalf gespecialiseerde aanbestedingsjuristen in vaste dienst, waarvan acht senior juristen. Drie van de acht komen uit de advocatuur. Onze juristen zijn voor veel klanten vaste sparringpartner op aanbestedingsjuridisch gebied: zowel voor inkopers, behoeftestellers als voor in house juristen. Omdat onze juristen ruime ervaring hebben met het zelf begeleiden van aanbestedingen, het voeren van onderhandelingen met leveranciers, het opstellen van contracten en algemene voorwaarden en sommigen ook met het procederen hierover, kunnen zij praktisch en to the point adviseren. Door die praktische instelling, onze ruime ervaring én onze aantrekkelijke tarieven zijn wij vaak het ideale alternatief voor de inzet van een advocaat daar waar het geen gerechtelijke procedure betreft.