Inkoop als medicijn?

22 feb 2016

Op 29 januari stuurde Edith Schippers een brief aan de Tweede Kamer waarin ze haar plan lanceert om medicijnen beter in te kopen en zo de macht van de geneesmiddelenfabrikanten in te perken. Dat klinkt mooi en simpel: we dwingen de farmaceuten gewoon op de knieën.

De overheid heeft veel subsidiegeld gestoken in innovatie en in de ontwikkeling van nieuwe medicijnen. Heel goed natuurlijk, maar nu komen we er ‘opeens’ achter dat vooral commerciële bedrijven hier nu behoorlijke financiële vruchten van plukken. Daar hadden we even niet aan gedacht. Gezamenlijke inkoop wordt nu door de minister als dé oplossing gepresenteerd. Door goed in te kopen knallen de prijzen omlaag! Denkt ze.

Vraag Ahold maar eens hoe hun pogingen zijn afgelopen om Coca Cola op de knieën te krijgen. Informeer vooral ook naar hun ‘onderhandelingspositie’. Waarom ging het mis? Omdat Ahold de macht in de keten niet heeft. Die macht ligt bij de consument, die door marketing is bewerkt en het merk op het schap eist. Weg inkoopmacht. Inkoop mag de promotie van een nieuw product begeleiden, maar over de prijs valt niet te onderhandelen. Zo is het met medicijnen ook.

De minister ziet een basale inkoopwet over het hoofd. Medicijnen zijn, vanuit inkoopperspectief, in drie categorieën in te delen:

1 – Nieuwe geneesmiddelen waar nog een octrooi op zit;

2 – Medicijnen die net uit hun patent zijn gelopen;

3 – Merkloze medicijnen die door ‘Jan en alleman’ worden geproduceerd.

Inkopers hebben geen invloed op de prijs van ‘type 1’ medicijnen. Inkoop moet blij zijn met de ondernemers die het risico nemen om een nieuw middel te ontwikkelen. Bij ‘type 3’ is de invloed van Inkoop op de prijs maximaal. Veel apothekers en andere inkopers van geneesmiddelen halen inmiddels het onderste uit de kan om deze laag te houden. Gezamenlijke inkoop biedt hier weinig toegevoegde waarde meer. De potentiële winst zit in ‘type 2’ medicijnen. Inkopers in zorgorganisaties moeten heel erg hun best doen om de medewerking van de beslisser (de specialist / de dokter / de professor) te krijgen en ze functioneler te laten specificeren. De beslissers, bestuurders, apothekers en inkopers (dit noemt de minister de geneesmiddelencommissie) bepalen samen het merkbeleid. Door betere inkoopsamenwerking kan er nog wel wat worden bespaard, aldus Schippers. Die gedachte is echter vrij simplistisch. Alleen met veel geduld en een goed ontwikkeld politiek gevoel valt hier invloed uit te oefenen. De praktijk is echter weerbarstig.

De minister wil zorgverzekeraars en zorgaanbieders beter ‘uitrusten’ voor de inkoop van geneesmiddelen. De inkoopkracht binnen het systeem moet worden versterkt. De minister wil een database inrichten, waarin staat wanneer octrooien van medicijnen gaan aflopen (dus van type 1 naar type 2 gaan). Dat is volgens haar het moment om aan de onderhandelingstafel te gaan zitten. Daarbij komt het Platform Expertise Inkoop Geneesmiddelen (i.o.) om de hoek kijken. Een nieuw op te richten centraal bureau categoriemanagement voor medicijnen. Althans, daar lijkt het nu op.

Ik hoop dat de minister over een tijdje niet van een koude kermis thuis komt. Het is prima om kennis te bundelen en te delen, maar uiteindelijk zijn het de artsen die geneesmiddelen voorschrijven die de macht in de keten hebben. Inkoop is maar zelden zelf hét medicijn…

 

Wim Nieland

Aeves-20150320-1184-close

 

Wim Nieland is directeur publiek bij adviesbureau Aeves. Aeves adviseert, levert interim oplossingen en voert executive search diensten uit voor alle commerciële functies binnen uw organisatie (inkoop, sales en marketing).