Column: De koning is dood, lang leve de koning?

16 okt 2019

De Actieagenda Beter Aanbesteden – 23 acties voor het verbeteren van aanbesteden in de praktijk – is in september 2019 afgerond zo meldde Staatssecretaris Mona Keijzer onlangs in een brief aan de Kamer. De acties zijn uitgevoerd, met dank aan Karsten Klein en een groot aantal vrijwilligers. Koning Klein heeft inmiddels decharge gekregen. Wat nu? Is het ultieme doel bereikt? De Staatssecretaris concludeert gelukkig in dezelfde Kamerbrief dat Beter Aanbesteden het gesprek tussen overheid en bedrijfsleven weliswaar op gang heeft gebracht, maar dat dit gesprek nog niet is afgerond.

Aldus Keijzer: “Om meer gezamenlijkheid te realiseren en oude patronen te doorbreken, is een gedragsverandering nodig, niet alleen bij inkopers en ondernemers, maar ook bij bestuurders, beleidsmedewerkers en adviseurs. Dat is een complex en tijdrovend proces dat niet of nauwelijks is af te dwingen met wetten en sancties. Wat wel helpt, is het blijven aanbieden van kennis en informatie en het actief in gesprek brengen van partijen.

In het najaar gaar Keijzer met heel veel maatschappelijke partijen praten en nadenken over een vervolg. Daar zal ze de Kamer begin 2020 over informeren. We gaan dus verder: dat is het goede nieuws. Maar hoe, wie, wat, waar en wanneer is nog onduidelijk. Het klinkt mij jammer genoeg niet als urgent in de oren. Al in maart 2016 initieerde Henk Kamp het traject Beter Aanbesteden. Ik denk dat we het over nut en noodzaak inmiddels eens zijn. Laten we dan nu eindelijk echt eens wat gaan dóen!

Het Kabinet heeft plannen voor een investeringsfonds van enkele tientallen miljarden euro’s om de groei van de Nederlandse economie op lange termijn op peil te houden. In aanloop naar Prinsjesdag draaide lobbyisten overuren en werden er voorstellen door alle belangenbehartigers gelanceerd. Een vervolg op Beter Aanbesteden miste ik helaas. Een gemiste kans?

Koning Willem Alexander sprak in de troonrede dit jaar: “De regering realiseert zich terdege dat niet elk vraagstuk met een financiële injectie meteen is opgelost”. Ik hoop dat de regering hierbij niet de noodzaak voor een betere aanbestedingspraktijk voor ogen had. Daar moet weldegelijk geld naar toe. Niet alleen voor een aanjager, een paar vrijwilligers en een boekje: we moeten trainen en verder opleiden. Anders komt die gedragsverandering er nooit! Er moet, om in de woorden van Keijzer te blijven, kennis en informatie worden aangeboden. Pas dan volgt er zichtbaar vooruitgang. Willen we de economie, werkgelegenheid, het milieu, de productiviteit en onze concurrentiepositie voor de toekomst veiligstellen, dan is een investering in de aanbestedingspraktijk waarschijnlijk de best renderende investering ooit.

De mensen die tot nu toe betrokken waren bij Beter Aanbesteden, hebben die impuls zelf waarschijnlijk het minst nodig. De vraag is hoe je mensen bereikt die hem wel nodig hebben. Ik denk concreet aan een subsidie van het Kabinet om goede ideeën om te zetten in meetbare resultaten á la de ‘klimaatenveloppe’. Die ene miljoen subsidie maakte zoveel impact op de verduurzaming van overheidsaanbestedingen! Daar moet toch inspiratie vanuit gaan?

Ik ben erg benieuwd wie Koning Klein opvolgt. We zitten in een leemte, en ik wil het zo graag roepen: “Lang leve de nieuwe koning!”

Wim Nieland is Director Business Development bij AevesBenefit

Heb je de vorige column van Wim gemist? Klik dan hier. 

Column Wim Nieland de koning is dood