Column: De Corona inkoopparadox

18 mei 2020

‘De wens is de vader van de gedachte’. In een crisis ziet iedereen wat hij er zelf graag in wil zien. Met mijn grote inkoophart kijk ik dus vooral vanuit dat perspectief. Niet dat alles bij mij alleen maar teruggebracht wordt tot inkoophandelen, maar alle huidige economische gevolgen zijn snel en makkelijk te koppelen aan inkoop en contractmanagement. NEVI denkt met een team van deskundigen na over de toekomst van inkoop. Dat is één van de maatschappelijke programma’s die gestart is in het pré-C tijdperk. We konden bij aanvang hiervan in 2019 niet voorzien dat die veranderingen zo snel urgent zouden worden.

Met één voet in het ‘nieuwe normaal’ denk ik met weemoed terug aan het ‘oude’. Ik weet dat een moment van reflectie helpt bij het dichten van de kloof tussen oud en nieuw. Wat gebeurde er en wat kun je daarom maar beter veranderen in het ‘post-C tijdperk’. We zitten op een keerpunt in de geschiedenis. Zeker ook op het gebied van inkoop en contractmanagement. Gedreven door winstbejag kozen we vaak de makkelijkste en goedkoopste weg, ten koste van veiligheid, milieu en maatschappij. Nu we de nare gevolgen hiervan ondervinden, komt het besef dat dit niet de beste weg is. Maar laten we eerlijk zijn: wisten we dit eigenlijk niet al vanuit ons gevoel?

Van de kredietcrisis uit 2008 leerden we dat organisaties schaalbaar moesten zijn. Dat ze moesten kunnen opschalen, maar vooral ook afschalen, waardoor een fors deel van je (personeels)kosten flexibel zou worden. Maar als je van gekkigheid niet meer weet hoe je opdrachten moet vervullen, dan maken vaste of variabele kosten je niets meer uit. De crisis ebde weg en we gingen over tot de orde van de dag. De krapte op de arbeidsmarkt had wel een flexibiliseringsslag tot gevolg, waar veel ZZP’ers nu de wrange vruchten van plukken.

Mijn collega Vincent de Wolf belichtte in een artikel al vier hoofdaspecten waar je als inkoper en contractmanager in het post-C inkooptijdperk over na móet denken:

  1. Multiple sourcing: ontwikkel meerdere alternatieven;
  2. Local sourcing: maak toeleveringsketens korter;
  3. Wordt preferred customer van je kritieke leveranciers;
  4. Monitor je leveranciersbestand permanent en kritisch.

Het besef dringt bij mij door dat de focus van inkoop en contractmanagement niet ongewijzigd kán blijven. We moeten de noodzaak tot verandering doorléven om het langdurig te laten beklijven (te kunnen transformeren). De recessie waar we nu in duiken helpt daarbij. Maar een recessie geeft, paradoxaal genoeg, vanuit de top van de organisatie weer een druk op de kosten (vicieuze cirkel). Als we niet uitkijken raakt het maatschappelijk verantwoord inkopen, waar we de laatste jaren goed mee op weg waren, tijdens en direct na de crisis weer op een zijspoor. Terwijl de reflectie juist aantoont dat dit onverstandig is.

Hoe gaan we om met die spanning? Zijn we goed genoeg in contact met de business? Kunnen we op een maatschappelijk verantwoorde manier op ons ‘Pre-C ethisch kompas’ blijven varen of wordt inkoop speelbal van het post-C tijdperk? Food for thought

Wim Nieland is Director Business Development bij AevesBenefit.

Heb je de vorige column van Wim gemist? Klik dan hier.