Column: De (a)sociale inkoper?

24 mrt 2014

Hóe je je competenties ook hebt ontwikkeld, niemand vindt het leuk om asociaal genoemd te worden. Of het nou gaat om de HEMA (die eenzijdig 4% korting en 120 dagen betalen ‘afkondigde’), om Geert Wilders (die ongegeneerd ‘Minder-Minder-Minder’ laat scanderen), of om Poetin (die in no-time de Krim annexeerde). Drie voorbeelden waarop de term ‘asociaal’ van toepassing is. Het is eenvoudig om asociaal gedrag te benoemen. Veel moeilijker dan sociaal gedrag. Sociaal is geaccepteerd en dus de norm. De ‘sociale’ politieke partijen zijn eigenlijk niet zozeer vóór sociaal, als wel tégen asociaal beleid. Kennelijk is dat al onderscheidend genoeg.

Inkopers hebben van nature de behoefte om in te schatten hoe de machtsverhouding ligt ten opzichte van hun leveranciers. Op basis daarvan bepaal je je strategie. Je gaat weloverwogen met zijden handschoentjes óf met het mes op tafel het gesprek in. Het onderhandelt lekkerder naar mate je onafhankelijker van een leverancier bent.

Nu ontstaat er op dit moment een nieuwe subcultuur binnen het inkoopspectrum. Die van inkopers die zich bezig houden met het ‘sociale domein’ van gemeenten. U weet wel, voor de taken die in het kader van de decentralisatie vanuit het Rijk naar de gemeenten gaan (jeugdwet, wmo en participatiewet). Vanaf 1 januari 2015 kopen de gemeenten zelf de zorg- en welzijnstaken in. Er ontstaat een bijzondere situatie waarin op dat moment contracten met leveranciers afgesloten en geïmplementeerd moeten zijn. Saillant detail: er is dan 25% minder budget beschikbaar voor die diensten dan nu. De spanning onder inkopers neemt hierdoor toe: zij moeten de besparingsdruk verenigen met het uitgangspunt van ‘een zachte landing’ (alle zorgafnemers blijven in eerste instantie bij hun ‘eigen’ aanbieder). Je moet er voor de kosten dus met een gestrekt been in (hefboom segment) maar je mag geen averij oplopen: paradoxaal. Als inkoper in het ‘sociale domein’ moet je dus de competentie beheersen om op eieren te lopen. Je moet heel goed begrijpen hoe de wetten in elkaar zitten, hoe de marktverhoudingen liggen, wie de ‘macht in de keten’ heeft, hoe de kostenstructuur in elkaar zit, welke belangen de Gemeenteraad heeft, en ga zo maar door. Een complexe opgave, met een grote sociale verantwoordelijkheid.

Ben je dan asociaal als je een inkoopstrategie opstelt die een kostenreductie van 25% bewerkstelligt? Of ben je asociaal als je het niét doet, waardoor de zorgafnemers 25% minder zorg geleverd kunnen krijgen?

Eén ding is duidelijk: het wordt nog flink doorwerken voor de inkopers om het allemaal op tijd geregeld te hebben. Je bent er niet met een aanbesteding in de markt zetten en je vaste riedeltje af te draaien. Relatief onbekende methoden als maatschappelijk en bestuurlijk aanbesteden vergen nog de nodige juridische en maatschappelijke kennis. Voor de zorgaanbieders geldt overigens hetzelfde. Zij zullen (voor het eerst) strategische keuzes moeten maken en met tendermanagement gaan inschrijven om hun werk zeker te stellen. Ik zie nog wel wat uitdagingen voor alle sociale partijen!

Wim Nieland

 

Wim Nieland MSc MBA is Directeur publiek bij adviesbureau Aeves. Aeves adviseert, levert interim oplossingen en voert executive search diensten uit voor alle commerciële functies binnen uw organisatie (inkoop, sales, marketing en communicatie).aevesbenefit.com