Aanbestedingsplicht woningcorporaties – een update!

13 mrt

Onlangs lichtte ik u in over het voornemen van de Europese Commissie om een inbreukprocedure te starten tegen de Nederlandse Staat. Onderwerp van deze procedure is het feit dat de Commissie van mening is dat woningcorporaties op grond van de Europese Richtlijnen moeten worden aangemerkt als aanbestedende dienst. Het artikel dat ik hierover schreef, vindt u hier.

Er is de afgelopen tijd het nodige gebeurd binnen dit belangrijke dossier. Hoogste tijd voor een update.

Reactie Minister

De vaste commissie voor Binnenlandse zaken (bestaande uit leden van de fracties van de VVD, D66, GroenLinks, SP, PvdA en CU) heeft naar aanleiding van het besluit van de Europese Commissie vragen gesteld aan Minister Ollongren van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties. De Minister heeft deze vragen op 20 februari 2018 beantwoord en de belangrijkste antwoorden worden hieronder besproken.

Niet voldaan aan criterium ‘toezicht op het beheer’ en het amendement Schouten en Bisschop

In lijn met het eerder door haar ingenomen standpunt herhaalt de Minister dat ze het niet eens met de conclusie die wordt getrokken door de Europese Commissie, inhoudende dat woningcorporaties in Nederland dienen te worden gekwalificeerd als publiekrechtelijke instellingen. De Minister stelt namelijk dat in het arrest van het Europese Hof van Justitie over de HLM-vennootschappen, het Hof heeft overwogen dat het begrip ’toezicht op het beheer’ zo moet worden uitgelegd dat ‘de overheid de beslissingen op het gebied van overheidsopdrachten van publiekrechtelijke instellingen kan beïnvloeden’. Op grond van de Woningwet is dit naar haar mening niet het geval en voldoen woningcorporaties daarmee niet aan het derde criterium van publiekrechtelijke instellingen: toezicht op het beheer.

Met dit antwoord onderschrijft de Minister het eerder ingenomen standpunt van Aedes, de branchevereniging voor woningcorporaties in Nederland.

Om haar argumentatie kracht bij te zetten wijst ze op het amendement Schouten en Bisschop. Dit amendement heeft tot gevolg dat in de Woningwet is bepaald dat een aanwijzing (in het kader van toezicht) geen betrekking heeft op het plaatsen van opdrachten door de woningcorporatie. Een aanwijzing is de bevoegdheid van de Minister om een woningcorporatie een of meerdere handelingen te laten verrichten, of juist na te laten. Dat de bevoegdheid tot het doen van een aanwijzing ontbreekt, betekent dat de overheid op grond van het toezicht de opdrachtverlening van woningcorporaties niet kan beïnvloeden, aldus de Minister.

Woningcorporaties overwegend klein

Daarnaast betoogt de Minister dat woningcorporaties in Nederland over het algemeen kleine organisaties zijn, wiens uitgaven slechts een beperkte invloed op de mededinging zullen hebben. Ze erkent dat de criteria op basis waarvan een organisatie al dan niet als aanbestedende dienst worden gekwalificeerd, geen rekening houden met de omvang van die organisatie. Desondanks vindt ze het van belang om de Europese Commissie hierop te wijzen. Immers, kleine woningcorporaties zullen volgens haar veelal opdrachten uitschrijven met een waarde onder de Europese aanbestedingsdrempels.

Financiële consequenties

De Minister is helaas niet in staat om een inschatting te geven van de eenmalige kosten van een mogelijke overstap naar verplichte aanbesteding. Er is namelijk te weinig informatie voorhanden over de huidige inkooppraktijk bij woningcorporaties.

Tot slot haalt ze de evaluatie van de Aanbestedingswet aan: hieruit blijkt namelijk dat een aanbesteding van werken boven de Europese aanbestedingsdrempel, gemiddeld zo’n € 20.000,- lasten per aanbesteding voor de aanbestedende dienst met zich meebrengt. Voor leveringen en diensten boven de Europese drempel is dit ongeveer € 17.000,- per aanbesteding.

Hoe nu verder?

De antwoorden van Minister Ollongren zijn in lijn met haar eerder ingenomen standpunt. In dat kader niets nieuws onder de zon. Of haar inhoudelijke argumentatie tot een andere conclusie leidt bij de Europese Commissie valt zeer te betwijfelen. Immers, het wijzen op nationale wetgeving als een nadere invulling van een artikel uit de Europese Richtlijn, het beperkte effect dat een woningcorporatie zou hebben op de mededinging en de financiële consequenties van een aanbestedingsverplichting, zijn geen steekhoudende argumenten om te ontkomen aan een Europese aanbestedingsverplichting.

Het is nu wachten op de reactie van de Europese Commissie. Indien zij bij haar oordeel blijft, stuurt zij een met reden omkleed advies, waarin inhoudelijk wordt gereageerd op de door de Minister aangedragen argumenten. Indien de Europese Commissie en de Nederlandse regering dan nog steeds niet tot een vergelijk komen, kan deze inbreukzaak uitmonden in een procedure bij het Europese Hof.

Ik houd u op de hoogte!

Niels Hoppenbrouwers

Aanbestedingsjurist AevesBenefit

 

Beeld: ANP